آفات و بیماری های مرکبات

مرکبات گروهی از میوه ها هستند، که به خانواده Rutaceae یا سدابیان تعلق دارند. به طور عمده میوه هایی که از خانواده مرکبات هستند، به خاطر طعم و عطرشان شناخته شده هستند. این میوه ها برای انواع دسرها، نوشیدنی ها و غذاها مورد استفاده قرار می گیرند و سرشار از ویتامین ها، مواد معدنی و آنتی اکسیدان ها هستند. از مشهورترین مرکبات می توان به پرتقال، نارنگی، لیمو ترش، لیمو شیرین، گریپ فروت، بتانی، نارنج، ترنج، بکرایی، بالنگ و کام کوات اشاره کرد. جالب است بدانید، که تنوع آفات مهم مرکبات و تراکم آن ها در نواحی مرکبات خیز شمال به علت متعادل بودن دما، بالا بودن میزان بارندگی و رطوبت نسبت به جنوب کشور بسیار زیاد است. با ما باشید، چرا که در این مقاله می خواهیم، انواع آفات و بیماری های مرکبات را مورد بررسی قرار دهیم.

آفات و بیماری های مرکبات

1. شپشک ها
2. شته ها
3. کنه ها
4. پروانه مینوز برگ مرکبات
5. نرم تنان مضر مرکبات
6. تریپس مرکبات

شپشک ها

یکی از شایع ترین آفاتی که در مرکبات وجود دارد، شپشک می باشد. شپشک ها، حشراتی هستند که شیره گیاهان را می مکند و ماده ای چسبناک به نام عسل تولید می کنند که اگر روی درخت باقی بمانند، کپک سیاه دوده مانندی تشکیل می شود. این نوع آفت، شبیه تاول هایی است، که در سراسر شاخه پراکنده می شود. وقتی شپشک به درخت متصل می شود، اغلب به صورت برجستگی های پوسته ای یا شبیه جو دوسر یا مومی روی درخت ظاهر می شود و اغلب با قسمت هایی از رشد خودِ درخت، اشتباه گرفته می شود.

انواع شپشک مرکبات

1. شپشک سپردار قهوه ای مرکبات
2. شپشک نرم مرکبات

شپشک سپردار قهوه ای مرکبات: شپشک سپردار قهوه ای مرکبات، از مهمترین آفات مرکبات در ایران است و علاوه بر انواع مرکبات، به عده زیادی از گیاهان همیشه سبز از جمله چای، شمشاد، نخل، برگ نو و حتی توت نیز خسارت وارد می کنند. این نوع حشرات مرکبات، از پوشش محافظتی تشکیل شده که از موم و پوست های ریخته شده در مراحل اولیه استفاده می کند. به علاوه این آفات مرکبات، مدت زیادی پس از مرگ حشره بر روی گیاه یا میوه باقی می ماند و میوه هایی با شکل ناهنجار ایجاد می کند. برای مبارزه با آفت مرکبات مانند شپشک ها، باید از سم های موثر و قوی طبق دستورالعمل آن استفاده نمود.

شپشک سپردار قهوه ای مرکبات شامل انواع زیر هستند: شپشک آرد آلود مرکبات، شپشک قرمز مرکبات، شپشک بنفش مرکبات و پارلاتوریا سیاه.

شپشک نرم مرکبات: در واقع شپشک های نرم مرکبات نیز از طریق ترشح موم، یک پوشش محافظ ایجاد می کنند. لازم است بدانید، که شپشک های نرم مرکبات را نمی توان از پوسته جدا کرد و ماده ها آزادانه بر روی پوست درخت پرسه می زنند و این کار تا زمانی که تخم ها شروع به شکل گیری می کنند، ادامه دارد. عسل ترشح شده توسط شپشک نرم، قارچ کپک دوده ای را جذب می کند، که به نوبه خود برگ های مرکبات را می پوشاند و از عمل فتوسنتز جلوگیری می کند. راه مبارزه با این نوع شپشک نیز، استفاده کردن از سم هاس مخصوص و قوی می باشد. این شپشک نیز شامل شپشک بالتشک مرکبات و شپشک سیاه مرکبات می باشد.

شته ها

شته ها نوعی دیگر از آفات مرکبات می باشند، که هنگام تغذیه از گیاه، یک ماده چسبناک را تولید می کنند. شته، حشره ای است که از آفت های مضر مرکبات به شمار می رود. باید گفت که شته مرکبات، ساقه ها و برگ های جدید درختان مرکبات را آلوده می کند و علاوه بر آسیب به تغذیه، ناقل بسیار سریعی از ویروس تریستزای مرکبات است.

انواع شته

1. شته سیاه مرکبات
2. شته سبز مرکبات

شته سیاه مرکبات

شته های بالغ به رنگ تیره مایل به سیاه هستند، که طول تقریبی آن ها بین 1 الی 2 میلی متر نمی باشد. ساده ترین راه تشخیص شته های بالغ وجود لکه های سیاه رنگ در لبه بال های جلویی می باشد. این نوع از شته از شیره نباتی برگ های جوان مرکبات تغذیه می کنند و با تولید عسلک، موجب تولید دوده در درخت های مرکبات می شود. برای مبارزه با این نوع افت، می توان با استفاده از روش های بیولوژیک مانع از رشد شته ها شد و با استفاده از روش شیمیایی مانند سمپاشی اختصاصی شته کش، فقط روی شاخه های جوان کار آفت کشی را انجام داد.

شته سبز مرکبات

شته سبز، حشره ای کوچکی می باشد که طول آن 1.8 میلی لیتر است. رنگ این نوع شته سبز روشن و همرنگ برگ های جوان مرکبات می باشد. این حشره زمستان را روی مرکبات به سر می برد و می تواند خساراتی را به آن ها وارد سازد. از جمله خسارات شته سبز مرکبات می توان به پیچیدگی برگ در سر شاخه های جوان و برگ های تازه رشد کرده اشاره کرد. به نحوی که برگ های آلوده حالت شاداب و چرب خود را از دست می دهند.

روش های کنترل شته ها

در صورتی که جمعیت شته ها اوایل فصل زیاد باشد و خسارت اقتصادی باشد، در هنگام شروع رشد جوانه می توان سمپاشی را با شته کش به نسبت نیم در هزار فقط روی شاخه های جوان انجام داد.

کنه ها

یکی دیگر از آفات و بیماری هایی که به مرکبات مربوط می باشد، کنه ها هستند. کنه های مرکبات، گونه های متعددی دارند که از جمله رایج ترین آن ها عبارتند از: کنه های قرمز مرکبات، کنه های مرکبات تگزاس و کنه های زنگ زده. کنه های قرمز مرکبات در درجه اول باعث آسیب به میوه می شوند، در حالی که کنه های زنگ زده مسئول آسیب برگ هستند، که به صورت تکه های زرد رنگ و یا از بین رفتن لایه های براق و اپیدرمی ظاهر می شوند.

راه های مبارزه با کنه مرکبات

برای مبارزه با این آفت مبارزه زمستانه (روغن پاشی زمستانه به همراه کنه کش‌های نیسورون یا اورتوس یا آپولو یا انویدور به میزان ۰/۵ در هزار) و مبارزه بهاره با استفاده از کنه کش‌ های آمیتراز ۲ در هزار یا نئورون ۱ در هزار یا نیسورون یا اورتوس ۰/۵ در هزار توصیه می شود.

پروانه مینوز برگ مرکبات

پروانه مینوز یکی دیگر از آفات مربوط به مرکبات می باشد، که برای درختان مرکبات زیاد مضر نیست. این نوع از آفت، حشره ای کامل خاکستری رنگ است که عرض آن با بال های باز حدود 8 میلی متر است. بال های جلویی دارای دو نوار باریک خاکستری کمرنگ می باشند. همچنین این حشره در نواحی گرمسیر در تمام مدت سال فعالیت می کند، ولی در شرایط شمال کشور از اوایل خرداد تا اواخر آبان ماه فعالیت دارد. این حشره در جنوب کشور و در زمستان های سرد به صورت حشره کامل و در شمال به صورت لاروسن آخر شفیره می باشد. پروانه مینوز مرکبات در پشت و روی برگ های جوان تخم گذاری می کند. به علاوه تغذیه آفت، باعث چین خوردگی برگ ها و ایجاد دالان های رنگ پریده روی آن ها می شود. در درختان خسارت دیده لبه برگ به طرف بالا پیچیده شده و در صورت بالا بودن خسارت برگ ها زرد و خشک شده و نهایتا ریزش پیدا می کنند.

راه های مبارزه با پروانه مینوز برگ مرکبات

مبارزه بیولوژیکی و کنترل شیمیایی از روش های کنترل آفت پروانه مینوز برگ مرکبات می باشد. البته لازم است بدانید، از آنجایی که خسارت عمده این آفت در خزانه های بذری انتظار و پیوندی مرکبات و باغ های جدید به وقوع می پیوندد، سمپاشی روی درخت های مسن به هیچ وجه توصیه نمی شود. در اصل سمپاشی با ظهور اولین علائم خسارت باید انجام گیرد و چون دوره کامل شدن یک نسل خیلی کوتاه است، معمولا سمپاشی هر 10 الی 15 روز یک بار تا اواخر زمان فعالیت آفت باید انجام شود.

نرم تنان مضر مرکبات

یکی دیگر از آفت های مهم مرکبات، نرم تنان از جمله حلزون ها می باشند. این آفات با تغذیه از میوه های رسیده و بالغ، به میوه ها و برگ های درختان جوان و پوست درختان جوان در باغات مرکبات، آسیب می رسانند. آسیب میوه به صورت نواحی جویده شده در پوست ظاهر می شود. از بین بردن نرمتنانی مانند حلزون ها، در خط مقدم مبارزه با آفات مرکبات قرار دارد. حلزون قهوه ای باغی، شایع ترین گونه حلزون است که باعث خرابی در باغات مرکبات می شود. حلزون های سفید دیگری که ممکن است، برای مرکبات مشکل ایجاد کنند شامل: حلزون سفید ایتالیایی، حلزون تاکستان یا حلزون سفید معمولی و حلزون های مخروطی کوچک می باشد.

راه های مبارزه با آفت نرم تنان مضر مرکبات

از بین بردن علف های هرز خزانه ها و زیر درختان به وسیله وجین کردن، محلول پاشی با علف کش و روتیواتور زدن بین خطوط کاشت، شرایط را برای فعالیت حلزون ها نا مساعد می سازد. همچنین سمپاشی پس از اولین بارندگی شهریور ماه، روی علف های هرز سطح باغ و پای درختان با سم سوین 5 در هزار، می تواند برای از بین بردن نرم تنان مضر مرکبات تاثیر گذار باشد.

تریپس مرکبات

تریپس مرکبات، نوعی دیگر از بیماری های مرکبات است، که بیشتر در نواحی نیمه گرمسیری خشک دیده می شود. تریپس ها حشرات کوچکی به رنگ نارنجی با بال های حاشیه ای هستند، که در طول بهار و تابستان، ماده ها حدود ۲۵ تخم در بافت جدید برگ، میوه جوان یا شاخه های سبز می گذارند. در پاییز نیز، تخم های زمستان گذرانی بیشتر در آخرین ترشحات رشد فصل گذاشته می شوند. تخم های زمستان گذرانی در ماه فروردین، در حدود زمان رشد جدید بهار تخم ریزی می کنند. لاروهای تازه متولد شده بسیار کوچک هستند، در حالی که لاروهای خردسال تقریبا به اندازه بزرگسالان، دوکی شکل و بدون بال هستند. آنها به طور فعال از برگ ها و میوه های لطیف، به ویژه در زیر کاسبرگ های جوان تغذیه می کنند. آثار خسارت این نوع از آفت های مرکبات، به سادگی به چشم می خورد. در نواحی نیمه گرمسیری مرطوب از گونه های دیگری به نام تریپس شکوفه و تریپس گلخانه استفاده می شود.

راه های مبارزه با آفت تریپس مرکبات

سمپاشی درختان بلافاصله بعد از گل دادن، با یکی از ترکیبات نفوذی فسفره یا سیستمیک می تواند، روی از بین بردن این آفت مؤثر واقع شود.

جمع بندی

در این مقاله به آفات مرکبات از جمله، شپشک ها، شته ها، کنه ها، تریپس مرکبات، پروانه مینوز برگ و نرم تنان مضر مرکبات همراه با انواع آن ها اشاره شد و تا حدودی چند راه حل برای از بین بردن بیماری های مرکبات نیز بررسی گردید. امروزه دیگر هر یک از علاقه مندان به باغداری می توانند، با استفاده از مطالب فوق و مقاله هایی دیگر در این زمینه خیلی راحت با بیماری ها و آفات های انواع مرکبات آشنایی داشته باشند و به فکر جلوگیری از بیماری ها و یا بهبود وضع به وجود آمده باشند. امیدواریم که مطالب ما در مقاله آفات و بیماری های مرکبات توانسته باشد، به اطلاعات و آگاهی های شما افزون کند و راهنمایی های لازم را به عمل آورد. با تشکر از این که تا آخر مقاله ما را همراهی کردید.